Çocuğun Gücü
Duygular insan olmanın önemli bir parçasıdır. Başkalarıyla iletişimimizde davranışlarımız kadar önemlidirler, seçimlerimizi etkilerler. Öfke, üzüntü, kızgınlık, korku gibi güçlü duygularımız acı verici olabilir ve onlarla baş etmesi zordur. İnsanoğlu; doğal olarak çocuklar bu duygularla nasıl başa çıkacaklarını bilerek doğmazlar.
Kendi duygularını anlamayı, tanımlamayı, kabul etmeyi, yönetmeyi öğrenmek küçük çocukların karşılaştığı en önemli gelişimsel görevlerden biridir. Ebeveynler olarak çocukların bu duygularla başa çıkabilmelerini ve kendi güçlerini fark edebilmelerini sağlamak için destekleyici olmak gereklidir.
Bir ebeveynin çocuğunu desteklemek için yapabileceği en önemli adımlardan biri, çocuğun duygularını onaylamaktır. Duygular bağlamında onaylamak, çocuğa bu şekilde hissetmesinde sorun olmadığını, hissettikleri ile beraber kabul gördüğünü iletmektir.
Ebeveyn kaygılarından birisi de; Çocuğun güçlü duygularını onaylamanın, doğrulamanın, o duyguyu takip eden davranışların kabul edildiği anlamına gelmesine dairdir. Duyguyu onaylamak kabul etmek ardından gelen davranışı onaylamak değildir.
Örneğin; çocuğunuz oyuncaklarını fırlatan-deviren arkadaşına bağırıp onun oyuncaklarını fırlatıp-deviriyorsa, ‘Oyuncaklarının zarar görmemesi için çaba gösteriyorsun neden bu kadar öfkelendiğini anlıyorum’ diyebilirsiniz. Bunu söylemekle ‘Arkadaşının oyuncaklarını fırlatman harika bir şey!’ demiş olmazsınız.
Çocuğun duygularını isimlendirmek, üzgün-kızgın-endişeli-hayal kırıklığı-öfke gibi adlandırmasına rehberlik etmek duygusal açıdan öz farkındalığın artmasına yardımcı olur, deneyimleri ve duyguları arasında bağlantı kurar. Çocuklar çevrelerindeki yetişkinlerin duygularını idare ediş şekillerini gözlemleyerek duygularıyla nasıl başa çıkabileceklerini öğrenirler. Kendi yaşamınızda güçlü duygular hissettiğiniz anları düşünün, ne kadar etkili bir biçimde kendinizi ifade edebiliyorsunuz? Ne kadar etkili bir biçimde konuşup hareket edebilir ve eylemlerinizi düşünebilirsiniz güçlü duyguların etkisindeyken?
Çocuğun güçlü duygusu örneğin öfkesi onun güvenli olmayan bir davranış sergilemesine sebep olduysa hemen yanıt vermelisiniz; kardeşine vurduğunda hızlıca onları ayırmak gibi. Sonrasında duruma geri dönebilir, duygusunu onaylar ve başka bir zaman benzer duyguda neler yapabileceğini konuşabilirsiniz.
Örneğin; korku çoğunlukla geri çekilmesi ya da saklanması için onu harekete geçirir. Sizin desteğinizle bunun tersine bağırarak şarkı söylemek (zamanla içinden söylemek) dans etmek vb. bir davranış ile korkusunu azaltabileceğini ve sakinleşebileceğini öğrenir. Sihirli destek ise; yardımcı olsun ya da olmasın baş etme becerilerini kullanmaya çalıştığında onu övmeniz, bu denemeye devam etmesi için teşvik etmenizdir.
Bunlarla birlikte çocuğunuzun güçlü duyguları hayatında kontrol edilmesi zor öfke yaratıyor, arkadaşlarını kaybetmesine yol açıyor veya yapmak istediklerini yapmasını engelleme endişesine sebep oluyorsa ek yardım almayı düşünebilirsiniz.
Kaynakça: APA Çocuk Gelişim Kitaplığı Güç Sende eserinden alınmıştır.
Ebru TEKİN
Psikolog /Aile Danışmanı
